[AYIŞIĞI]

Denizli'de geleneksel yemek türleri ve beslenme alışkanlıkları sürmektedir Kedi börülcesi çorbası,Mercimek çorbası,Domates çorbası, kuru börülce çorbası, Tarhana çorbası, ovmaç çorbası gibi yöreye özgü çorba türleridir Et yemeklerinin başlıcaları tas kapaması, kumbar dolması, sirkeli et, nohutlu et, Tandır,kol dolması, ciğer sarma, saçta işkembedir

Denizli mutfağının temelini sebzeli yemekler oluştururÖzellikle patlıcan yemek çeşitleri çoktur Kuru patlıcan dolması, patlıcan gözlemesi gibi vb Taratorlu börülce salatası, ebe gümeci salatası, filiz salatası Yöreye özgün salata türleridir
Börek ve tatlı türlerinde Ege Bölgesi özellikleri görülür Yufka, şipit, bazdırma evlerde yapılan ekmekledir Yöredeki beslenme alışkanlıklarından biri de yatmadan önce yenen “yat geber ekmeği”dir Kışın darı, kavurga, ceviz, kestane; yazın türlü meyveler, salatalık, kavun, karpuz yenir

MAHALLİ YEMEK TARİFLERİ ve ÖZELLİKLERİ

Bölgemiz itibariyle tanınan fakat yerleşim mahalleri itibariyle değişiklikler gösteren mahalli yemeklerimizden bazılarının özellikleri aşağıya çıkarılmıştır

-Çaput Aşı:

Toplanan taze bağ yapraklarından yapılır,yapraklar küçük parçalar halinde doğranır Üzerine yağ ilave edilerek haşlanır Sonra pirinç ve etle birlikte pişirilir Üzerine yoğurt dökülerek yenir

-Alaçora:

Haşlanmış kuru fasulyenin üzerine tereyağı ve bulgur ilave edilir, tuz,biber ve su konulduktan sonra suyu çekilinceye kadar pişirilir

-Un Çorbası:

Salça, yağla kızartılır Un, kızartılmış yağla kavrulur Yeterince su, tuz, biber ilave edilirek kaynatılır Sıcak içilir

-Darı Ekmeği:

Mısır unu yeteri kadar tuz, su ilave edilerek yoğrulur Sonra sac üzerinde pişirilir Sıcak iken üzerine tereyağı sürülüp, üstüne peynir konulup yenir Soğuk sütün içine soğuk darı ekmeği doğranarak da yenir

-Ayran Ufaklaması (Doğrameç):

Yoğurda tuz konarak ayran haline getirilir İçine mısır ekmeği doğranır ve kaşıkla yenir Acı biber ve domates salatası ile de lezzetli olur

-Tirit:

Buğday, mısır, bakla, nohut ve kuru fasulye haşlanır İçine toz kırmızı biber, karabiber, tuz konur ve kaynatılır Az sulu piştikten sonra indirilir Servis yapılır Üstüne badem içi, ceviz içi fındık kırması konularak kaşıkla yenir Özel günler ve misafirler için bir eğlence ve toplanma vesilesidirAcıpayam yöresinde çocukların ilk dişinin görüldüğümde pişirilip dağıtılır Ayrıca hayır için pişirilip çocuklara dağıtılır

-Tarhana Çorbası:

Yazın hazırlanıp kurutulan tarhana bir miktar suda eritilir Bir tencerede kızartılan salça, yağ,kıyma ve sarımsağın üzerine ilave edilerek yeterince su eklendikten sonra kaynayıncaya kadar karıştırılır, İyice kaynadıktan sonra sıcak sıcak yenir

-Karın (Mumbar) Dolması:

Pirinç, kıyma, karabiber, kimyon ve tuz dolma içi hazırlandığı gibi karıştırılır Karışım bol su ilave edilir Karışım bir huni veya lamba şişesi yardımıyla mumbarın ağzından doldurulur bir kapta su ilavesiyle pişinceye kadar kaynatılır Sıcak olarak servis yapılır Soğuyan dolma dilimlenip tereyağında kızartılarak da yenir

-Denizli Turşusu:

Biber, taze fasulye, salatalık, gök domates bir teneke veya küp içine yerleştirilir Üzerine tuzlu sirke veya limon tuzu ilave edilir Sarımsak soyularak içine atılırKabın ağzı sıkıca kapatılırBir müddet sonra turşu hazırdır

-Patlıcan Kebap:

Bir tencerede kuşbaşı et tereyağı ile birlikte kavrulur, salça ilave edilip pişirilir Ayrı bir yerde taze patlıcan soyulduktan sonra dilimlenerek doğranıp, yağda kızartılır Kızaran patlıcanlar tepsiye döşenir Pişen etler patlıcanın üzerine konur Üzeri domates ve yeşil biberle süslenir Tuz ve karabiber konur Fırında pişirilir

-Kaçamak:

Yarım litre tuzlu su kaynatılır Su kaynamaya başlayınca, içine serpilerek üzere yeteri kadar un katılır Bu işlem yapılırken, diğer taraftan tahta bir kaşıkla hızla unlu su karıştırılarak, karışım birbirlerine iyice yedirilir Karışım koyu bir muhallebi kıvamına gelinceye kadar devamlı karıştırılır Bir tavada kızdırılmış yağa bir miktar kırmızı biber eklenir Kırmızıbiberli yağ tenceredeki unlu karışıma eklenerek servis yapılır

-Kuzu Çevirme:

Bütün kuzu eti iyice temizlenerek tuzlanıp biberlenir Hafifçe sulandırılmış salça içine ve dışına sürülerek terbiye edilir İçine lezzetli olması için kekik konur Hazırlanmış olan kuzu eti yakılan odun közü üzerine dikilen çatal kazıkların üzerine bir kazığa geçirilerek oturtulur Et iyice pişinceye kadar arada sırada çevrilerek pişirilir Pişirme işlemi bir çukur kazılıp et içine sallanarak da yapılabilir

-Sıyırma:

Ayşe kadın fasulyenin tazeleri toplanıp, yıkanır, temizlenir ve toprak tencereye konur Üstüne biraz patates eklenerek yeterince su konur Taze birkaç kabak yaprağı örtülerek, üzerine ağırlık yapması için bir taş konur Pişirinceye kadar ateşte tutulur Pişince ateşten alınır ve suyu süzülür Bir tepsi üzerine ters çevrilerek dökülür Patatesler üzerinden alınıp, tuzu ekilirSoğan ve közlenmiş biberle birlikte yenir

-Arabaşı:

Özellikle yüksek bölgelerimizde kış mevsimlerinde pişirilir Av hayvanlarının etinden ya da tavuk eti ile yapılır Tavuk ve av hayvanlarının etleri iyice pişirilir Acılı ekşili et suyuyla hamur yoğrulur ve pişirilir Büyük bir siniye dökülerek soğutulur Hamurun ortası açılır,et sulu çorba buraya konulur Kaşıkla hamur alınıp çorbadan kaşıklanarak yenilir

-Et Çevirmesi:

Babadağ ve Sarayköy yöresinde daha yaygındır Koyun sırtlarından yağ kesilir Bu yağlar baharatla ovularak bir şişe dizilerek serin bir yerde bir süre bekletilir Kuru soğan kıyılarak salça ile ovulur Köz halinde olan kömür üzerine, şişlere dizilen yağlar pişmeye bırakılır Yağlar pişerek akmaya başlayınca yufkalara sıra ile basılarak emdirilir Yağlar iyice küçülünce ye kadar bu işleme devam edilir Daha sonra iyice emdirilen yufkalar salçalı soğanla siniler üstünde servis yapılır

-Yoğurtlu Patlıcan Gömmesi:

Közde pişirilen patlıcanların kabukları soyulur Yağ içinde tekrar pişirilir Ayrı bir tabakta koyun yoğurdu ezilir, içine sarımsak eklenir Yağda pişirilen patlıcanın üstüne yoğurt dökülerek karıştırılır Üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilir Sıcak olarak taze soğan, tere, maydanoz, nane, biber kızartması, taze biberle birlikte yenir

-Et Kapaması:

Genellikle Babadağ yöresinde pişiririlen bir yemek çeşididir Koyun, oğlak veya kuzu eti küçük parçalar halinde doğranır, salça ile ovulur Sarımsak, soğan ve patates doğranır,Hepsi bir tencerenin içine doldurulur Üzeri bir tava ile kapatılır ve tencere ters vaziyette kömür ateşinin üzerine konur ve pişmeye bırakılır İstenirse tavanın boş kenarlarına pirinç ilave edilebilir veya suyu ile de ayrıca pilav pişirilebilir Et kapaması sıcak olarak, yanında salata ile servis yapılır

-Sura:

Koyun veya keçi etinin kaburga kısmının etinden yapılır Etli kaburganın et kısmı kemiğinden ayrılarak açılır Kemik ile et arasına pirinç, karabiber, kırmızıbiber ve baharat çeşitleri konup et kapatılarak dikilir Sonra bir tencere içine oturtarak az su ve tuz ilavesiyle pişmeye bırakılır Piştikten sonra olduğu gibi sofraya konur, sıcak olarak yenir Bu yemek genellikle Kale ilçemiz ve köylerinde yapılmaktadır